Askıda Kalma Travması (Suspension Trauma) Nedir? Belirtileri, Riskleri ve Korunma Yöntemleri
Askıda Kalma Travması (Suspension Trauma) Nedir?
Yüksekte çalışma sırasında kullanılan tam vücut emniyet kemerleri, düşme anında çalışanın hayatta kalmasını sağlayan en önemli kişisel koruyucu donanımlar arasında yer alır. Ancak düşüşün durdurulması, tehlikenin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Çalışan emniyet kemerinde uzun süre hareketsiz şekilde asılı kalırsa, askıda kalma travması (Suspension Trauma veya güncel tıbbi adıyla Suspension Syndrome) olarak adlandırılan ciddi bir fizyolojik durum gelişebilir. Belirtiler bazı kişilerde sadece birkaç dakika içinde başlayabilir ve bu nedenle hızlı kurtarma planı büyük önem taşır.
Askıda kalma travması, özellikle inşaat, enerji, telekom, çelik konstrüksiyon, rüzgâr türbinleri, güneş enerji santralleri ve endüstriyel bakım çalışmalarında yüksekte çalışan personel için dikkate alınması gereken bir risktir.
Askıda Kalma Travması Nasıl Oluşur?
Kişi düşüş durdurma sistemi sayesinde yere çarpmaktan korunabilir. Ancak emniyet kemerinde dik pozisyonda ve hareketsiz şekilde asılı kalması durumunda, yerçekiminin etkisiyle kanın alt ekstremitelerde göllenmesi artabilir. Bu durum beyne ve hayati organlara giden kan akışını azaltarak baş dönmesi, baygınlık hissi ve bilinç kaybına kadar ilerleyebilen belirtilere neden olabilir.
Riskin şiddeti; kişinin sağlık durumu, hareketsiz kalma süresi, düşüş sonrası durumu ve kurtarmanın ne kadar hızlı gerçekleştirildiği gibi birçok faktöre bağlıdır. Belirtilerin kesin bir süresi yoktur; bazı kişilerde dakikalar içinde ortaya çıkabilir.
Kimler Risk Altındadır?
Askıda kalma travması riski bulunan başlıca çalışma alanları şunlardır:
- İnşaat şantiyeleri
- Çatı uygulamaları
- Telekom direkleri
- Enerji nakil hatları
- Rüzgâr türbinleri
- Güneş enerji santralleri (GES)
- Çelik konstrüksiyon montajı
- Endüstriyel bakım çalışmaları
- Rafineriler
- Liman ve tersaneler
- Halat erişim (Rope Access) çalışmaları
Belirtileri Nelerdir?
Askıda kalma travmasının belirtileri kişiden kişiye değişebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Baş dönmesi
- Bayılacak gibi hissetme
- Soğuk terleme
- Bulantı
- Solgun cilt görünümü
- Görme bulanıklığı
- Nefes almada zorlanma hissi
- Bilinç bulanıklığı
- Bilinç kaybı
Belirti görülen bir kişinin mümkün olan en kısa sürede, güvenli şekilde kurtarılması gerekir.
Askıda Kalma Travması Neden Tehlikelidir?
Düşüş durdurma sistemi kişiyi yere çarpmaktan korusa bile, uzun süre askıda kalmak tek başına ciddi bir risk oluşturabilir.
Bu nedenle yüksekte çalışma planlarında yalnızca düşmeyi önlemek değil;
- düşüş sonrası kurtarma,
- acil durum organizasyonu,
- eğitim,
- ekipman hazırlığı
da planın ayrılmaz parçası olmalıdır. İş güvenliği uygulamalarında çalışanların tek başına yüksekte çalışmaması ve önceden hazırlanmış bir kurtarma planının bulunması tavsiye edilir.
Askıda Kalma Travmasını Önlemek İçin Neler Yapılmalıdır?
Risk tamamen ortadan kaldırılamasa da aşağıdaki uygulamalar önemli ölçüde azaltabilir:
- Çalışma öncesinde kurtarma planı hazırlamak.
- Tam vücut emniyet kemeri kullanmak.
- Uygun düşüş durdurma sistemi seçmek.
- Eğitimli personel ile çalışmak.
- Çalışanların tek başına yüksekte çalışmamasını sağlamak.
- Kurtarma ekipmanlarını çalışma alanında hazır bulundurmak.
- Askıda kalan kişinin güvenli şekilde en kısa sürede kurtarılmasını sağlamak.
Kurtarma Planı Neden Hayati Öneme Sahiptir?
Birçok işletme düşmeye karşı ekipman temin etmesine rağmen, düşüş sonrası kurtarma planı hazırlamayı ihmal etmektedir.
Oysa başarılı bir yüksekte çalışma sistemi şu dört aşamadan oluşmalıdır:
- Risk değerlendirmesi
- Doğru KKD seçimi
- Eğitim
- Acil durum ve kurtarma planı
Kurtarma planı olmayan bir çalışma, uygun ekipman kullanılsa bile ciddi riskler doğurabilir.
Sonuç
Askıda kalma travması, yüksekte çalışma sırasında çoğu zaman göz ardı edilen ancak ciddi sonuçlara yol açabilen bir risktir. Güvenli çalışma yalnızca düşüşü durdurmakla sınırlı değildir; düşüş sonrası hızlı ve planlı kurtarma da sistemin ayrılmaz bir parçasıdır. Doğru ekipman seçimi, eğitim, düzenli tatbikatlar ve önceden hazırlanmış kurtarma planları hem çalışan güvenliğini artırır hem de acil durumlara hazırlıklı olunmasını sağlar.
Haberler
